Nerodimka je jedina reka u Evropi, koja se uliva u dva mora, a Toplica, na pojedinim delovima, zbog optičke varke, teče uzvodno, što je, takođe, jedinstveni fenomen na tlu starog kontinenta. Za to su zaslužne dve retke prirodne pojave
Bifurkacija ili rastok je pojava kada se tok reke račva u dva sliva. U svetu postoje samo dva slučaja bifurkacije – reke Nerodimke na Kosmetu i reke Kasikijare u Brazilu, gde voda iz jednog rečnog toka otiče ka dva različita mora.
Reka Nerodimka nastaje na mestu zvanom „Sastav reka“, spajanjem Male i Velike reke, koje izviru ispod južnih padina Nerodimske planine, na nadmorskoj visini od 600 metara. Dužina reke iznosi 29 kilometara, površina sliva 209 km², dok je prosečan protok 0,9 m³ u sekundi.
Severni krak Nerodimke uliva se u reku Sitnicu, zatim preko Ibra i Morave, pa Dunavom dospeva u Crno more. Južni krak, preko reka Lepenac i Vardar, uliva se u Egejsko more. Bifurkacija reke Nerodimke zabeležena je još u Gračaničkoj povelji kralja Milutina iz 1321. godine, što potvrđuje njen istorijski značaj.
Ova prirodna retkost izuzetno je značajna za naučna istraživanja, ima veliku edukativnu, naučnu i turističku vrednost, a od 1979. godine zaštićena je zakonom Srbije kao specijalni prirodni rezervat. Zaštićena površina rezervata bifurkacije iznosi 12,7 hektara.
Toplica je najveća leva pritoka Južne Morave. Karakteristična je po tome što, obilazeći brdo Hisar na ulazu u Prokuplje, jednim delom svog toka teče uzbrdo. Ova retka pojava naziva se epigenija, a Toplica je jedina reka u Evropi koja ima ovu anomaliju.
Reka Toplica, prolazeći kroz Prokuplje, pravi dve epigenske doline. Ovakve pojave se javljaju u prirodi kada se reka nenormalno useca u više zemljište od otpornijih stena, a naš poznati naučnik Jovan Cvijić je ovaj prirodni fenomen nazvao epigenija.
Na ulasku u Prokuplje nije uspela da probije svoje korito u pravcu kojim je tekla, pa skreće u obliku luka i jednim delom, u dužini od 1.030 metara, teče skoro paralelno u dva pravca. Gledajući sa Hisara, stiče se utisak da reka teče uzbrdo. I na izlasku iz grada, Toplica pravi veliki luk, tako da je njeno korito kroz grad ukupne dužine 7.110 metara.
Da teče pravo, za prolaz kroz grad bi joj bilo dovoljno 1.690 metara. Sličnih prirodnih fenomena ima u svetu, ali je epigenija Toplice jedinstvena u Evropi.
S. Stojiljković
Ako stepropustili...
Da li je bufurkacija prirodna ili vestacka?
Radi se o izuzetno retkoj prirodnoj pojavi.
Vestacka
Bifurkacija Nerodimke nije prirodna pojava vec je deo toka skrenut za pokretanje vodenice u selu.
U crnoj gori postoji jedna kuća sa njenog krova voda odlazi u dva sliva. Južna strana ide voda u jadranski sliv a sa severne strana krova voda odlazi u crnomorski sliv. To je na crkvinama kod kolašina
Interesantno je, a ranije sam o tome čula. Ima istorijski značaj s obzirom da je u zapisu Kralja Milutina.