Kuća Bore Dimitrijevića Piksle u Leskovcu, danas poznata kao Gradska kuća ili Stari muzej, jedino je svetovno zdanje proglašeno nepokretnim kulturnim dobrom, odnosno Spomenikom kulture u Jablaničkom okrugu. Drugi je iz kategorije sakralnih-Crkva Uspenja Bogorodice u Konopnici
Tačno 55 godina je prošlo od kada je Zavod za zaštitu spomenika u Nišu, ovu bogomolju u Konopnici proglasio Spomenikom kulture. Za vernike i žitelje ovog sela i čitavog vlasotinačkog kraja, ona je vekovima bila više od hrama.
Crkva Uspenja Bogorodice u Konopnici podignuta je 1840. godine, a pretpostavlja se da je izgrađena na temeljima starijeg sakralnog objekta. Njena arhitektura nosi karakteristično obeležje sakralnih spomenika kulture poznog turskog perioda, iz prve polovine XIX veka.
Crkva je pravougaone osnove sa naosom i priprataom, poluobličastog svoda, dok se u istočnom delu završava širokom polukružnom apsidom. Za proučavanje srpske kulture turskog perioda poseban značaj imaju ikone u crkvi, kao i manje površine fresko-kompozicija u naosu i priprati. Posebnu vrednost predstavljaju i delovi crkvenog mobilijara ukrašeni duborezom, kao primer umetničkog zanatstva koje je na ovim prostorima bilo veoma cenjeno i razvijano.
Položaj crkve, sagrađene u непосредnoj blizini zaštićenog arheološkog lokaliteta „Trap“ i srednjovekovnog Gradca, kao i ostaci starog groblja pored same crkve gde su pronađeni antički novac i staro oružje, ukazuju na pretpostavku da je konopnička crkva podignuta na starijem kultnom mestu.
Crkva je od izuzetnog značaja i za istoriju ovog kraja. Upravo u njoj su se odigrali važni događaji za okolinu Konopnice i Vlasotinca. Meštani su 1858. godine u crkvi sastavili i poslali knezu Milošu Obrenoviću „Žalbu Vlasotinčana“, u kojoj su izneli probleme sa osmanskim vlastima i izrazili želju za oslobođenjem južnih krajeva Srbije.
Tokom oslobodilačkih ratova 1877–1878. godine, u ovoj crkvi vršene su pripreme za podizanje ustanka, na čelu sa vođama „Niškog komiteta“ Nikolom Rašićem i Taskom Uzunovićem. U Prvom svetskom ratu, 1915. godine, crkva je pretrpela oštećenja od bugarske vojske.
Crkva Uspenja Bogorodice u Konopnici danas predstavlja dragoceni spomenik duhovnosti, kulture i istorijske borbe za slobodu ovog kraja.
S. Stojiljković
